hayvan çiftliği

herkesin okuması gereken bir başyapıt. ''reel sosyalizm'' eleştirisi kabul edilmekle birlikte kapitalizmi de eleştirir. bu konunun daha iyi anlatılacağını düşünemezsiniz okurken ve george orwell 'in zekasına hayran kalırsınız.

---spoiler---
bütün hayvanlar eşittir;ama bazıları öbürlerinden daha eşittir.
---spoiler---
herkes tarafından övülünce güzelim kitap popüler kültürün malzemesi haline geldi.
keşke sayfa sayfa tahlil edilse bu kitap. okumakla kalınmayıp, üzerine düşünülebilse de yeter.
çünkü böyle yapılsa, dünyadaki bütün sistemleri, görüşleri artık farklı bir gözle değerlendirmeye başlayacağız.
aslında birinin diğerinden hiç farklı olmadığını göreceğiz.
sadece görüşlerin adı değişmiş, bazı yeni kavramlar oluşturulmuş vs vs.
ama sonuç olarak hepsi aynı kapıya çıkıyormuş.
hepsi eninde sonunda bireyleri ütmeye çalışıyormuş.

neyse.
bu kitap bir şaheserdir.
tüm sistemlerin nasıl bir çöplük olduğunu anlatan bir şaheser.
harika bir ankara devlet tiyatrosu oyunudur ayrıca.
`dört ayak iyi iki ayak kötü` sözüyle isyanlarını dile getirmiş fakat gücü ele aldıktan sonra üç yüz altmış derece dönerek sözü `dört ayak iyi iki ayak daha iyi` olarak değiştirmişlerdir.
sistem eleştirisi bu kadar mı güzel anlatılır. okuyalı 2 sene geçsede tekrar okuma isteği uyandıran kitaptır.
koca yürekli snowball seni de unutmadık.
(bkz: napoleon)
anlatımının yaygın açık eğretileme ile yapılması (bkz: metafor) ve karakter analizlerinin tam olarak yapılmasıyla beni benden alan kitaplardan bir tanesidir.
güçlü bir eleştiri, mutlaka okunması gereken bir kitap. en iyi kısımlarından biri slogan atan koyunlardır.
george orwell'in kaleminden çıkmış bir yergi eseri. 1984 gibi bu da en çok satan kitaplar arasında olan bir eser, ben 49. baskısını okudum 50.000 adet basılmış.

george orwell'in bu iki eserinin bu kadar satması ve ilgi görmesinin ardında kaleminin güçlü oluşunun etkisi kadar etkili olan şey, bu iki eserde iktidar ve üst yergisi vardır. 1984'te panoptikon görürsünüz ve okuyan kişilerden şunu duyarsınız: resmen günümüz türkiye'sini anlatıyor! bu her zaman böyle olmuştur. çünkü panoptikon denen yapıda temel olarak gözlemci ve gözlenen vardır. iktidar/halk, okul müdürü/öğrenci, işveren/işçi, gardiyan/mahkum gibi her yapı panoptikon özelliği gösterir. yani herkesin kurtulmak istediği, beğenmediği, eleştirdiği birileri mutlaka vardır ve kitaplar ünlerini buna borçludur. kitap her devrin ve her kesimin kitabıdır çünkü şeytanı olmayan düşünce yoktur, herkesin bir günah keçisi vardır. hayvan çiftliği'nde iktidar eleştirisi vardır temel olarak, sadece reel sosyalizme yönelik göremeyiz bu yergiyi yazar öyle yazmış olsa da.

 spoiler!
hikayenin başlangıcında çiftlikteki hayvanlar çiftlik sahibi insanlardan kurtulmayı başarır bir şekilde ve kendi özerkliklerini ilân ederler. koca reis adında bir domuz vardır ve bu devrimi gerçekleştirişlerine dair söylevler verir diğer hayvanlara, bir ideal hayvan cumhuriyeti umuduyla. koca reis karizmatik liderdir. hayvanlar birbirlerine kenetlenir, aynı yolda aynı dava uğruna savaşıyorlar nasıl olsa. koca reis denen lider domuz ölür. snowball ve napoleon adlarında iki domuz geçer iş başına. yönetim domuzlardadır çünkü okumayı onlar sökmüştür ve diğerlerinden daha zekidirler. snowball ve napoleon çiftlik yönetimi içinde fikir zıtlıkları içine girerler. halk bir snowball'u bir de napoleon'u dinler ama ikisine de hak verir. snowball bir şey söyler diğeri itiraz eder vs. hayvanlar snowball'un politikalarını beğenirler ama napoleon'un ağzı çok iyi laf yapar. eski çiftlik sahibi bay jones yanında birkaç insanla birlikte çiftliği almaya gelir, ellerinde tüfek, sopa ve sert botlar vardır. savaş stratejileri üzerine kitaplar okumuş olan snowball hemen önceden belirledikleri pozisyonları almaları için komut verir. inekler, atlar, koyunlar, kazlar, kedi vs. hayvanlar savaşırlar mertçe. bir koyun ölür, snowball sırtına saçmalar isabet ettiği için yaralanır. neticede düşmanı püskürtürler. snowball'un stratejileri sayesinde kazanmışlardır hayvanlar ve kurban da vermişlerdir. snowball ve ölen koyun kahraman ilan edilir, rozetler verilir. yedi emir diye kurallar belirlemişlerdir ve duvara asmışlardır. üzerinde toynak ve boynuz olan yeşil bayrakları da vardır. bu mücadele sonrası artık herkes birbirine kenettir ve çiftliğin gelişimi için ellerinden geleni yaparlar, her şey vatan için! jones ve insanlar şeytandır! yedi emir şöyledir:
1. iki bacaklı canlılar bizim düşmanımızdır
2. dört bacaklı canlılar dost ve müttefikimizdir.
3. hayvanlar asla giyinmeyeceklerdir.
4. hayvanlar asla yatakta yatmayacaklardır.
5. hayvanlar asla içki içmeyeceklerdir.
6. hayvanlar asla hayvanları öldürmeyeceklerdir.
7. bütün hayvanlar eşittir.

artık kutsal bir bildirileri vardır ve görevlerini kutsal bir amaç uğruna yapar gibi işe baş koyarlar.snowball yel değirmeni önerisi sunar, çizimlerini hayvanlara gösterir. napoleon karşıdır buna. gereksiz der. napoleon yeni doğmuş yedi köpeği annelerinden alıp gizlice besleyip büyütmüştür ve bu yedi köpeği snowball'un üzerine saldırtır ve snowball can havliyle kaçar çiftlikten, zor kurtulur. artık yönetim napoleon'un tekelindedir. snowball'un jones'un ajanı olduğunu söyler. artık terörist belirlenmiştir. çiftlikte ne ters giderse snowball'un üzerine atılır. snowball hain, snowball ajan, snowball şeytandır. ama hayvanlar onun kahramanca mücadele ettiğini görmüştür. ama bir yalanı ne kadar çok söylerseniz o kadar doğru kabul edilir. snowball'un gidişi ve düşman ilan edilişiyle napoleon'un yardımcıları propagandacı squaler ve şair olan domuz piyasaya çıkar. ne zaman bir kötülük veya bir değişiklik yapılacak olsa squaler hemencecik güzel laflar ile hayvanlara durumun iyiye gittiğini eskisinden daha iyi olduğunu, yoksa jones'u geri mi istediklerini, gibi şeylerle propaganda yaparak kabullendiriverir. nasıl olsa bir tek domuzlar ve eşek benjamin doğru duruş okuma yazma bilmektedir. eşek de ses çıkarmaz pek çünkü ona göre ne iyi ne de kötü vardır hayat her zaman aynı olmuştur ve aynı olacaktır. squaler hayvanlara istatistikler sunar. jones'un dönemine göre daha çok yiyip daha çok üretim yaptıklarına dair. benzetmek gerekirse a haber neyse squaler o işlevdedir. diğeri de şiirlerle napoleon'a övgüler dizer. napoleon her zaman haklıdır. am napoleon'un yanına koruna köpeklerinden dolayı yaklaşamamaktadırlar bile, laf nasıl etsinler. hikaye ilerler böyle böyle. sonunda napoleon ve domuzlar diğer çiftlik sahibi insanlarla anlaşma yaparlar. napoleon ve gözde dişi domuzu eski çiftlik sahibi insanların kıyafetlerini giyerler, domuzlar iki ayak üzerinde yürütmektedirler. anlaşma masasında napoleon hayvan çiftliği demeyi bırakarak çiftliğin eski adı olan beylik çiftliği ismini kullanır, bayrağı indirir. yedi emir ise o zamana kadar zaten türlü propaganda ve hayvanlara eskisini unutturma şekliyle yavaş yavaş değiştirilerek en son bir emir kalana kadar degiştirilir. o da şudur: bütün hayvanlar birbirlerine eşittir, ama bazı hayvanlar öbürlerinden daha eşittir. hayvanlar bir anda insanların domuzlarla masaya oturduğu yerden kavga sesi duyarlar. napoleon ve bir insan kart oynarken (pokerdi galiba) tartışmaya girmişlerdir. hayvanlar masayı gördüklerinde şaşkınlık içinde kalmışlardır çünkü hangisi domuz hangisi insan belli olmamaktadır, birbirlerinin aynısıdırlar.)


bu hikayeden çıkardıklarım:
1. devrim için şeytana ve karizmatik bir lidere ihtiyaç vardır.
2. tarihini bilmeyen toplum ezilmeye müstehaktır.
3. halkı birbirine kenetlemek ve vatan için başını ortaya koymasını istiyorsanız üzerine suç atabileceğiniz bir teröriste ihtiyacınız vardır. gerçek veya sahte. (bizim için şu sıralar fetö.

4. aydınların aydınlatmadığı toplumu soytarılar aldatır.*
5. ütopyalar sadece yeni ütopyalar üretebilmek için gerçekleştirilir.
6. ütopyalar aslında yoktur.
7. yöneten ve yönetilenin olduğu her yerde eşitsizlik vardır.
8. eşitlik diye bir şey yoktur.
çok iyi bir taşlama örneğidir bu kitap benim açımdan. maalesef sosyalizm kağıt üzerinde iyi bir yönetim şekli gibi görünse de pratikte mantıklı sonuçlar doğurmuyor. çünkü insan her zaman daha fazlasını istiyor, fazlasını elde edemeyeceği bir yönetim şekli istemiyor. ve sosyalizm uygulanan yerlerde genelde halk fakir oluyor kim ne derse desin üst bir zümre oluşuyor eşitlik de bir yere kadar. yani yalandan kendimizi kandırmamamız gerektiğini söylüyor bu kitap.

" bütün hayvanlar eşittir, ama bazı hayvanlar daha eşittir. "
george orwell ın fabl tarzındaki eseri. kitap, stalin(bkz:napoleon) ve troçki(bkz:snowball) arasındaki tarihi gerçeklikten ve sosyalist devrimin yozlaştırılması gibi basit bir gerçeklikten temel almasına rağmen yazarın geniş hayalgücü ve anlatımı ile inanılmaz bir lezzete dönüşmüştür. aynı yazarın 1984 isimli ütopik kitabı da tavsiye edilir. hayatın her dekatında mutlaka tekrar okunması önerilir.
  • /
  • 2

içerik kuralları - iletişim