Tıbbiyeli Radyo Yayında!

tıp bilim mi sanat mı sorunsalı

500 sf 2 ulkran 1 metpamid de olabilir
bir çok bilim dalından beslenen bir sanattır
sanatçı eser üretendir, o yüzden doktor, sanatçı; tıp da sanat değildir
hem sanatla hem de tıpla yakından ilgilenen biri olarak bu konuda uzun zaman önce çok kapsamlı ve bir o kadar da keyifli bir sunum yapmıştım. yeri gelmişken bu konuyu artık bir açıklığa kavuşturalım. baştan uyarıyorum, uzun bir yazı olacak *swh

ilk önce bilim ve sanat tanımlarına bakalım.
`bilim`: fiziki  ve doğal evrenin yapısının ve hareketlerinin birtakım yöntemler (deney, düşünce ve/veya gözlemler) aracılığıyla sistematik bir şekilde incelenmesini de kapsayan entelektüel ve pratik çalışmalar bütündür.

`sanat`: bir duygu, tasarı, güzellik vb.nin anlatımında kullanılan yöntemlerin tamamı veya bu anlatım sonucunda ortaya çıkan üstün yaratıcılıktır.

baktığımız zaman tıbbın aslında bu iki tanımı da kapsayan bir alan olduğunu kolaylıkla çıkarabiliriz. tıbbın sanat yönünün tartışılmasının sebebi, tıbbın diğer birçok pozitif bilim dalından farklı olarak insan üzerinde çalışması; insan bedenini, zihnini ve ruhunu iyileştirmeye çalışmasıdır. tıp tam olarak bilim olarak kabul edilemez çünkü diğer bilim dallarındaki gibi her girdiyle aynı sonuca varamazsınız. örneğin matematikte aynı sayıları kullandığınız formülle aynı sonuca ulaşabilirsiniz ya da kimyada aynı maddeleri aynı tepkimeye sokarak aynı sonucu elde edebilirsiniz. bilim böyledir, keskin sınırları vardır. tıpta ise her insan birbirinden farklı olmakla beraber, aynı hastalığa sahip hastalarda aynı tedavi yöntemini uygulamak çoğu zaman aynı sonuçları doğurmaz. kişiye özel tedavi uygulanır. hatta bazen aynı hastalığın geçirildiği farklı dönemlerde bile tedaviler değişir.

‘’insanlar arasında büyük farklılıklar olmasa tıp bir sanat yerine bilim olabilirdi ‘’
`william osler`


bu açıdan tedavinin seçilmesi, uygulanması ve bu uygulama esnasında kullanılan el becerileri ve artistik beceriler tıbbın sanat yönünü oluşturur. tıbbın bilim yönü ise tamamen yöntemidir. tıp, diğer bilim dallarındaki gibi bilimsel metodu kullanır.

tıbbın baba kitaplarından birinde aynen şöyle yazar;
'' tıp, bilim ve bilimsel metodları hekimlik sanatı ile birleştiren bir disiplindir ''
(bkz: cecil’s texbook of medicine)

diğer yandan tıp ve sanatı ayrı ayrı incelersek de birbiriyle iç içe olduğunu rahatlıkla görebiliriz.

orta çağdan beri tıp kitaplarında anlatılanların daha iyi kavranması için resimlere ve minyatürlere yer verilir. en basitinden anatomi atlasları yüzlerce sayfalık yağlı boya resimlerden oluşur, biz genellikle çalışırken fark etmeyiz ancak okuduğumuz şey tam anlamıyla müthiş bir sanat eseridir. (bkz: netter) anatomide kullanılan maketler ve göz protezleri aslında birer heykel örneğidir. tıp kitaplarında kullanılan grafiklerin, canlandırmaların ve günümüzde yaygınlaşan animasyona yönelik öğretim araçlarının tamamı sanat eseridir.
diğer yandan sanat da tıp ile yakın ilişkilidir. `rönesans` dönemi sanatçıları kiliseden gelen onca baskıya rağmen kaçak da olsa yüzlerce kadavra diseksiyonu yapmışlar ve insan bedenini tanıyarak sanatsal becerilerini geliştirmişlerdir. örnek olarak `leonardo da vinci`'nin günümüzdekilere tıpatıp benzeyen onlarca sayfalık anatomi çizimleri vardır. sanat eğitiminde figürün doğru bir şekilde resme ya da heykele dökülebilmesi için iyi bir anatomi bilgisi şarttır. güzel sanatlar fakültelerinde `artistik anatomi` dersleri verilir.
başka bir açıdan bakacak olursak stetoskobun mucidi olan
`laennec`'in iyi bir hekim olmakla beraber iyi bir müzisyen olması tesadüf olmamalıdır. ingiliz bir hekim olan `arthur conan doyle`'un bir hekimin semptomlardan tanıya gitmesi gibi kanıtlardan suçluya giden efsane bir karakter yaratmış olması da tesadüf olmamalıdır. (bkz: sherlock holmes)
her neyse, konuyu uzatmadan toparlamak gerekirse,
tıp hem bir sanat hem de bilimdir. iki kavram da bozuk paranın iki yüzü gibi birbirinden bağımsız ve birbirinden ayrılamaz kavramlardır.

bonus

bilim ve sanat takdir edilmediği yerden göç eder.
`ibn-i sina`
usta-çırak zanaattir.estetik cerrahi sanat olabilir mi? he bence sanattır zaten açıklamışlar üstatlar yukarılarda.aşağılarda da açıklayanlar olacaktır.
madem tıp sanattır, bana bir tane tıpçı eseri gösterin. nedir mesela çok ünlü, en iyi proflardan birinin a1 parçası nedir madem sanatçıysa?
kimilerine göre hiçbiri.
(bkz: ticaret)
tıp bilgiyle ve deneyimle geliştiği ve oluştuğu için salt olarak bilimdir. tıp ile uğraşan hekim zanaatkârdır. doktor ise bilim aktarıcısıdır. tıp ve sanat ilişkisine gelirsek, sanat dediğimiz kabaca insanların birbirlerine duygularını aktarabilmesini sağlayan şeydir. dil ile nasıl konuşarak anlaşıyorsak, sanatla da duygu aktarımı ile anlaşırız. ancak bu duygu aktarımındaki duygunun mahiyeti tanımlamalarımızı asıl belirleyen şey olur. sanat yaratıcı bir eylem, sanatçı ise özgün eserler veren bir yaratıcıdır. tanrı ile sanatçının farkı nedir dersek tanrı yarattığı şeyi tümüyle bilir, sanatçı ise ilham alarak yaratır ve eserinde kendi göremediği ama aslında tarih, kültür ve toplum bilinci nehirlerinin sürüklemesiyle saraya gelen sepet olarak insanlara ulaşan içeriği de vardır.

sanat vardır bir de sanat taklidi vardır. bu taklide birebir bir organı çizmek örnek verilebilir, veya özgün bir sanat eserini taklit etmek ya da üst zümrelere hitap eden bir sanat ortaya koymak. bu halde sanat taklidi özgün olmayıp aslında bir zanaattir.
bu çok yüzeysel anlatımdan sonra hekimliğe gelecek olursak, hekim kişisi tıp bilimine hakim ve kendine has tedavi yöntemleriyle insanların sağlık durumlarıyla ilgilenen bir kişidir. yaptığı işin sanat olabilmesi için özgün bir yaratı ve ilhamla insanlara aktarım yapması gerekir. tedavi ederken ilhamlarından etkilenen bir hekimin tedavisinin bu bilime ne kadar uygun olduğu tartışılır. analitik çözümlemeler yapması gerekir kendine has tedavi yöntemleri geliştiriyorsa da. bu bakımdan hekimliğe de sanat diyemeyiz çünkü hekim en temelde fayda sağlayamıyorsa bile zarar da vermemelidir, bu işi tehlikeye bile atamaz. hekimin sanatsal yönünden insanlara rehber bir role bürünüldüğünde bahsedilebilir. tedaviye dair olan yönü sanat olamaz.
tıp için tıp mı, toplum için tıp mı? cümlesi anlamsız olduğu için sanat değildir.
  • /
  • 2

içerik kuralları - iletişim